Smart Packaging Solutions wint met massief kartonnen schaaltjes voor verse producten
Onder de noemer Repun/Starpack ontwikkelde Smart Packaging Solutions massief kartonnen schaaltjes voor verse producten als alternatief voor kunststof bakjes. De businessunit van de VPK Group won er onlangs tijdens Empack Gent de Packaging & Label Award mee in de categorie Verpakkingen/Verpakkingsmaterialen.
De inzending Repun/Starpack werd door de jury beoordeeld als de meest complete verpakkingsinnovatie binnen deze categorie. Daarbij is Repun een massief kartonnen bakje zonder sluiting en Stackpack een massief kartonnen topsealtray. De jury waardeerde vooral de combinatie van vernieuwend ontwerp, praktische toepasbaarheid en de potentie om op grotere schaal daadwerkelijk impact te maken in de markt: "Het meest opvallend is dat het kartonnen bakje uit meer dan 80 procent gerecycleerde papiervezels bestaat. Dit sluit perfect aan op de eisen van de PPWR."
Managing director Johan De Neef van Smart Packaging Solutions geeft uitleg over de ontwikkeling achter de verpakking, de technische uitdagingen en de kansen voor massief karton in een markt die volop verandert. Hij ziet de Packaging & Label Award vooral als een belangrijke erkenning voor de richting die het bedrijf heeft gekozen.
"Het is een bevestiging dat we met deze ontwikkeling op de goede weg zijn", zegt De Neef. "Het is niet alleen een prijs voor een verpakking, maar vooral een erkenning van onze intentie om samen met de markt te zoeken naar betere oplossingen."
Van kartonproducent naar verpakkingsinnovator
Het mondiale VPK-concern is producent van zowel massief- als golfkartonnen verpakkingen en kartonnen hulzen en kokers. Het familiebedrijf maakt onder meer verpakkingen voor de voedingsmiddelenindustrie, waaronder toepassingen voor vlees, kip, groenten en fruit. Massief karton vormt hierbij een relatief kleine markt naast golfkarton, maar biedt volgens De Neef specifieke mogelijkheden door de eigenschappen van het materiaal.
"Massief karton bestaat uit verschillende lagen papier die tegen elkaar worden verlijmd", legt hij uit. "Daardoor kun je eigenschappen toevoegen aan het materiaal. Door de samenstelling kun je bijvoorbeeld meer stevigheid creëren of barrières toevoegen die nodig zijn om producten beter te beschermen. Die eigenschappen maken massief karton geschikt voor toepassingen waarin bescherming, presentatie en duurzaamheid samenkomen. Juist die combinatie wordt steeds belangrijker nu verpakkingsproducenten zoeken naar alternatieven voor traditionele kunststofverpakkingen."
Markt vraagt om nieuwe oplossingen
De ontwikkeling van de nieuwe verpakkingen ontstond niet vanuit een theoretische zoektocht, maar vanuit een concrete vraag uit de markt. Traditionele markten waarin de VPK Group actief is, zoals vlees, kip en groenten, staan onder druk door veranderende handelsstromen en economische ontwikkelingen. Volgens De Neef zijn er dan twee mogelijkheden: concurreren op prijs of investeren in innovatie. "Wij hebben gekeken naar wat de markt nodig heeft. Welke problemen komen onze klanten tegen en kunnen wij daar een oplossing voor bieden?"
Daarbij speelt ook regelgeving een belangrijke rol. De Europese verpakkingswetgeving, waaronder de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), stimuleert bedrijven om verpakkingen duurzamer te maken en het gebruik van kunststof terug te dringen. "De ontwikkeling van alternatieven voor single-use plastics versnelt daardoor."
Champignonbakje als eerste grote toepassing
Een belangrijke stap in de ontwikkeling kwam vanuit de Britse retail. Daar ontstond de vraag of het bestaande plastic bakje voor champignons vervangen kon worden door een duurzamer alternatief.
Het resultaat zijn verschillende kartonnen bakjes voor champignons. "We hebben het plastic bakje vervangen door een kartonnen alternatief", aldus De Neef. "Het product blijft beschermd, maar het aandeel kunststof wordt sterk verminderd."
Ook voor andere verse producten ziet Smart Packaging Solutions mogelijkheden. Aardbeien zijn bijvoorbeeld een interessante toepassing. Traditioneel worden daarvoor veel kunststof schaaltjes gebruikt vanwege de bescherming en de zichtbaarheid van het product. De uitdaging was om die functies ook in een kartonnen verpakking te realiseren.
Barrièretechnologie bepaalt succes
De overstap van kunststof naar karton brengt technische uitdagingen met zich mee. Vooral bij verse voedingsmiddelen is bescherming tegen vocht, zuurstof en productbederf essentieel. "Het begint met de juiste materiaalopbouw", legt De Neef uit. "Je moet kijken welke eigenschappen een product nodig heeft en daarop de verpakking aanpassen."
Een product als champignons vraagt bijvoorbeeld om een andere bescherming dan een product dat minder vocht afgeeft. "Champignons bevatten veel vocht en stellen daardoor hogere eisen aan de barrière-eigenschappen van de verpakking." Daarom wordt gewerkt met verschillende materiaaloplossingen. De verpakking blijft hoofdzakelijk gebaseerd op karton, maar krijgt waar nodig een aanvullende barrière om de gewenste bescherming te bieden. Een belangrijk uitgangspunt bij de ontwikkeling is het beperken van kunststofgebruik tot het noodzakelijke minimum. Volgens De Neef sluit dat aan bij de Europese ontwikkeling richting verpakkingen met minder kunststof en meer hernieuwbare materialen.
"Europa kijkt kritisch naar het aandeel kunststof in verpakkingen", zegt hij. "Door gericht materiaal toe te passen waar het echt nodig is, kunnen we een verpakking maken die grotendeels uit karton bestaat en toch voldoet aan de eisen. In Europa geldt daarbij de eis dat een kartonnen verpakking maar een bepaald percentage PE-coating aan de buiten en/of binnenlaag mag bevatten."
De nieuwe verpakkingen zijn bovendien ontworpen met de bestaande productieketen in gedachten. Een volledige overstap naar een nieuw verpakkingsconcept betekent vaak grote investeringen, maar volgens VPK is dat hier beperkt nodig. "In veel gevallen hoeft een producent geen compleet nieuwe machine aan te schaffen. Soms is alleen een kleine aanpassing nodig aan de bestaande lijn."
Karton is niet altijd de oplossing
Hoewel VPK sterk inzet op kartonnen alternatieven, benadrukt De Neef dat niet iedere kunststofverpakking automatisch vervangen moet worden. "Er zijn situaties waarin plastic nog steeds de beste oplossing kan zijn", zegt hij. "Het gaat uiteindelijk om de juiste verpakking voor het juiste product en de daarbij horende logistieke flow." De keuze voor een verpakkingsmateriaal hangt volgens hem af van meerdere factoren.
Volledig geïntegreerde productie
Een belangrijk voordeel van VPK is dat het bedrijf veel productiestappen zelf beheerst. Van papierproductie en lamineren tot drukken en verwerken: veel kennis en capaciteit zitten binnen de eigen organisatie. Die geïntegreerde aanpak maakt het mogelijk om snel nieuwe verpakkingsoplossingen te ontwikkelen en op te schalen. "Omdat we veel stappen zelf doen, kunnen we relatief snel reageren op vragen uit de markt", zegt De Neef. De ontwikkeling groeit snel. Smart Packaging Solutions verwacht dit jaar ongeveer 120 miljoen verpakkingen te produceren binnen de nieuwe toepassingen, waaronder de kartonnen schaaltjes.
Massief karton versus vouwkarton
De keuze voor massief karton is niet vanzelfsprekend, maar voor VPK wel een heel bewuste. Voor het vervangen van kunststof schaaltjes ligt ook vouwkarton voor de hand. Dat materiaal wordt veel gebruikt voor consumentenverpakkingen en kan eveneens worden ingezet voor voedselverpakkingen. Volgens De Neef zit het onderscheid vooral in de eigenschappen van het materiaal, het benodigde grammage en de toepassing waarvoor de verpakking wordt ontwikkeld. "Massief karton bestaat uit meerdere lagen papier die tegen elkaar worden verlijmd. Daardoor ontstaat een relatief stevig en vormvast materiaal. Die eigenschappen zijn vooral van belang bij verpakkingen die hun vorm moeten behouden tijdens het vullen, stapelen, transporteren en presenteren in de winkel. Ook de invloed van vocht speelt een rol bij de materiaalkeuze."
Materiaalopbouw en kostprijs
Virgin vouwkarton wordt gemaakt van nieuwe vezels en heeft een andere materiaalopbouw, legt De Neef verder uit. "De keuze tussen beide materialen hangt onder meer af van de gewenste stijfheid, het gewicht en de eisen die het verpakte product aan de verpakking stelt. Massief karton biedt in bepaalde toepassingen voordelen wanneer extra stevigheid of een specifieke vorm nodig is."
Ook de kostprijs speelt mee. "Virgin karton is op zich duurder. Soms kan ons massief karton iets zwaarder zijn qua materiaal maar toch perfect concurrentiëler zijn. Dit vanwege het feit dat de gerecycleerde vezel goedkoper is."
De mogelijkheid om verschillende papierlagen en aanvullende barrière-eigenschappen te combineren, biedt VPK daarbij ruimte om verpakkingen op maat te ontwikkelen. "Daarmee probeert VPK niet simpelweg een bestaande kunststofverpakking één op één na te maken, maar een alternatief te creëren dat zowel technisch als economisch aansluit bij de eisen van de klant."
De jury van de Packaging & Labels Awards, een initiatief van Grafisch Nieuws, beoordeelde de inzendingen op innovatiekracht, praktische toepasbaarheid, meerwaarde voor de markt en de bijdrage aan toekomstige ontwikkelingen binnen de verpakkingssector. De jury bestond uit Lotte Krekels (packaging manager Carrefour), Marleen Calcoen (directeur IBE-BVI), Peter Ragaert (directeur Pack4Food en professor UGent) en Erik Kruisselbrink (verpakkingsjournalist Grafisch Nieuws). De jury beoordeelde de inzendingen in drie categorieën: Meest innovatieve verpakkingsmachine, Meest innovatieve verpakkingsmateriaal/verpakking en Meest innovatief label.