Is onbemand drukken de toekomst van verpakkingsdrukwerk?

Automatisering maakt verpakkingsdrukkerijen productiever en vermindert hun afhankelijkheid van geschoolde medewerkers. Zowel digitale als analoge persen worden efficiënter, ook voor kleinere oplages. Volgens marktonderzoeker Smithers komt daarmee een verdere stap in beeld: een drukkerij die zonder permanente menselijke tussenkomst produceert.

De wereldwijde markt voor bedrukt verpakkingsmateriaal vertegenwoordigt in 2026 een waarde van 578,5 miljard dollar. In het rapport ‘The Future of Package Printing to 2031’ voorspelt Smithers voor de periode 2026–2031 een gemiddelde jaarlijkse groei van 3,6 procent, zowel in waarde als in volume.

Daarmee zou de markt sneller groeien dan in de voorgaande jaren. Volgens Smithers bedroeg de gemiddelde jaarlijkse groei tussen 2021 en 2025 slechts 0,9 procent in waarde en 1 procent in volume. De groei verschilde bovendien per segment. Golfkartonverpakkingen vielen terug na de door e-commerce aangedreven piek tijdens de pandemie, terwijl metalen verpakkingen, etiketten en vouwkarton sterker groeiden.

Voor de periode tot 2031 verwacht Smithers groei in alle verpakkingscategorieën. Azië-Pacific blijft daarbij de grootste en snelst groeiende regio. Noord-Amerika en Europa ontwikkelen zich naar verwachting minder dynamisch.

Digitaal groeit, analoog behoudt het volume

Digitaal drukken wint terrein in alle verpakkingssegmenten. De mogelijkheid om kleine en zeer kleine oplages met een hoge beeldkwaliteit te produceren, sluit aan bij de behoeften van merken en retailers die consumenten gerichter willen aanspreken.

Voor de meeste verpakkingstoepassingen zijn inmiddels digitale systemen beschikbaar. Een deel daarvan is afgeleid van andere toepassingen, zoals grootformaatdrukwerk, maar de meeste persen zijn specifiek voor verpakkingsproductie ontwikkeld.

Etiketten vormen het meest volwassen digitale segment. Digitaal drukken geldt er inmiddels als een gangbaar productieproces. Bij golfkarton groeit de toepassing zowel voor het bedrukken van de dekbaan vóór de golfkartonproductie als voor het rechtstreeks bedrukken van golfkarton. Ook bij flexibele verpakkingen en vouwkarton neemt het gebruik toe, zij het vanaf een kleinere basis. In volume blijven analoge druktechnieken in de meeste segmenten dominant.

De meeste digitale verpakkingspersen werken met watergedragen inkten. Etikettendruk vormt de belangrijkste uitzondering: daar overheersen uv-inkten. Ook bij golfkarton wordt uv-inkjet ingezet, vooral voor toepassingen die aansluiten bij de sign- en displaymarkt.

Snelheid blijft een aandachtspunt

Ondanks de vooruitgang blijven er technische grenzen aan de productiesnelheid. Volgens Smithers ligt de maximale snelheid van veel inkjetsystemen rond 100 meter per minuut, hoewel sommige systemen sneller produceren. Elektrofotografische systemen halen circa 120 meter per minuut. Monochrome systemen kunnen aanzienlijk hogere snelheden bereiken.

Extra printkoppen kunnen de productiviteit verhogen, maar brengen bijkomende investeringen mee. Een lagere resolutie kan eveneens meer snelheid opleveren, met gevolgen voor de drukkwaliteit.

Tegelijk neemt de automatisering van digitale persen toe. Steeds meer leveranciers bieden registerregeling, kleurbeheer, kwaliteitscontrole en functies voor machinebewaking en onderhoud standaard aan. Die ontwikkelingen moeten bijdragen aan een stabieler en efficiënter productieproces.

Ook flexo wordt flexibeler

Productiviteitsverbeteringen blijven niet beperkt tot digitaal drukken. Bij flexo richten ontwikkelingen zich onder meer op automatisering, standaardisering, connectiviteit, drukkwaliteit en een rendabelere productie van kleinere oplages. Ook milieuprestaties krijgen aandacht.

Een belangrijke ontwikkeling is het toenemende gebruik van een vaste inktset. In combinatie met een uitgebreid kleurengamma, of extended colour gamut (ECG), kunnen daarmee veel steunkleuren worden gereproduceerd.

Doordat de inktset op de pers blijft, kunnen opdrachten sneller worden gewisseld. Het reinigen van onder meer inktwerken en rasterwalsen bij kleurwissels wordt zo beperkt. Dat verhoogt de efficiëntie en maakt analoge persen ook voor kortere oplages aantrekkelijker.

Naar een drukkerij zonder permanente bezetting?

Ook de materiaaltoevoer wordt verder geautomatiseerd. Bij persen voor golfkarton, papier en karton doen robots hun intrede. In verschillende installaties brengen automatisch geleide voertuigen (AGV’s) het te bedrukken materiaal naar de pers.

Daarnaast ontwikkelen leveranciers automatische procedures, registerinstellingen en plaatwissels, aangevuld met geavanceerde inspectiesystemen. Samen moeten die functies een hogere productie mogelijk maken met minder inzet van geschoolde medewerkers.

Volgens Smithers beschouwen sommige leveranciers onbemande drukproductie inmiddels als een realistisch toekomstdoel. Bij die zogeheten ‘lights-out’-productie kan de perszaal gedurende bepaalde periodes zonder permanente menselijke aanwezigheid functioneren.

De beweging naar meer autonomie verloopt daarmee langs verschillende sporen: van automatische kwaliteitsbewaking tot gerobotiseerde materiaaltoevoer. Voor verpakkingsdrukkerijen ligt de directe winst in een efficiëntere productie bij uiteenlopende oplages. Volledig onbemand drukken blijft vooralsnog een volgende stap.