Afvalbeheer start al vóór de container
Papier, snijresten, folies en release liners verlaten een grafisch bedrijf vaak via verschillende afvalstromen. Volgens Wouter Tack, country manager Belgium bij Seenons, begint goed afvalbeheer met een andere vraag dan welke container nodig is: waarom ontstaat de stroom, over hoeveel materiaal gaat het en kan iemand het opnieuw gebruiken? Tijdens de vakbeurs Sign2Com vertaalde hij die aanpak naar concrete stappen voor printbedrijven.
De grafische sector voegt waarde toe aan papier, kunststof en textiel, maar behandelt die materialen na gebruik vaak als afval. Tack pleitte ervoor om al in de productie te kijken waar reststromen ontstaan. Eerst komt de vraag of materiaalverlies kan worden voorkomen. Daarna volgen hergebruik, gescheiden inzameling en de zoektocht naar een verwerker die het materiaal daadwerkelijk als grondstof kan inzetten.
Dat laatste is minder vanzelfsprekend dan het klinkt. Een materiaal kan technisch recycleerbaar zijn zonder dat er voor een individuele drukkerij een haalbare inzamelroute bestaat. De samenstelling en zuiverheid tellen mee, net als de hoeveelheid, de regelmaat waarmee de stroom vrijkomt, de transportafstand en de vraag naar het gerecycleerde materiaal.
Waarde zit in een zuivere stroom
Papier en karton zijn vertrouwde voorbeelden, maar ook daar kan de manier van inzamelen verschil maken. Tack wees erop dat verschillende papiersoorten een andere afzetwaarde kunnen hebben. Wie alles samenvoegt, kan waarde verliezen die met een gescheiden en voldoende grote stroom behouden blijft. Hetzelfde geldt volgens hem voor zuivere stretchfolie en andere folies.
Bij grafische producten zoals bedrukt vinyl, pvc-banners, composietplaten en acrylaat wordt de verwerking complexer. Inkt, lijm, coatings of een combinatie van materialen kunnen de mogelijkheden beperken. Een geschikte bestemming vinden vraagt dan meer dan een algemene aanduiding als ‘plastic’ of ‘printafval’.
Ook transport moet worden meegerekend. Een afzonderlijke ophaling voor een kleine hoeveelheid materiaal kan de mogelijke opbrengst tenietdoen. Bundelen, persen of materiaal bij verschillende bedrijven verzamelen, kan een recyclageroute wel haalbaar maken. Tack vatte de voorwaarden samen als een combinatie van zuiverheid, volume, continuïteit, logistiek en een afzetmarkt.
Glassinepapier uit het restafval halen
Als voorbeeld noemde Tack glassinepapier, dat onder meer als drager voor zelfklevende materialen wordt gebruikt. Bij een grafisch bedrijf bleek een groot deel van de restafvalcontainer ermee gevuld. Dat maakte de ophaling relatief duur en bracht Seenons ertoe een andere bestemming te zoeken.
Volgens Tack werkt Seenons hiervoor samen met Soprema, dat het ingezamelde materiaal kan inzetten voor isolatieproducten. De uitdaging was vervolgens om voldoende schoon glassinepapier te verzamelen en het transport efficiënt te organiseren. Daarvoor werden onder meer inzameldozen, zakken, balen en verzamelpunten bekeken. Tack presenteerde de case als een voorbeeld van hoe een materiaal dat voor één bedrijf afval is, op grotere schaal een bruikbare grondstof kan worden.
Het voorbeeld toont ook waarom glassinepapier niet zonder meer bij het gewone papier en karton hoort. De oppervlaktebehandeling kan de verwerking van die gemengde stroom verstoren. Een aparte route vergt dus goede afspraken op de plek waar het materiaal vrijkomt.
Begin met één materiaal
Voor printbedrijven stelde Tack een eenvoudige eerste oefening voor. Loop door de productie en noteer waar materiaal verloren gaat. Open vervolgens de restafvalcontainer: welke stromen komen er vaak in terug, en waarom belanden ze daar? Bepaal van de grootste stromen hoeveel er jaarlijks vrijkomt, hoe zuiver ze zijn, wat de inzameling kost en waar het materiaal uiteindelijk terechtkomt.
Pas daarna is het zinvol om een andere inzamelmethode of afzetpartner te zoeken. Duidelijke signalisatie bij afvalpunten en de betrokkenheid van medewerkers die dagelijks met de materialen omgaan, helpen om een nieuwe werkwijze vol te houden. Tack raadde aan om met één stroom te beginnen waarvan vandaag waarde verloren gaat, in plaats van meteen de volledige afvalorganisatie te willen veranderen.
Die werkwijze maakt afvalbeheer concreter dan een jaarlijkse factuur of een lijst van containers. Ze laat een grafisch bedrijf per materiaal bepalen of voorkomen, hergebruiken of afzonderlijk inzamelen een praktisch en economisch haalbare stap is.
